Canto Ostinato; De noodzaak tot zingen

 

In 1993 stonden wij als 4e-jaars studenten van de theaterschool klaar op de vloer voor een improvisatieopdracht toen onze docent een stuk op zette. Vanuit de speakerboxen vulde het spellokaal zich met wonderlijke pianoklanken. Ze grepen mij onmiddellijk en volledig bij mijn kladden. Het stuk wat ik toen hoorde is al jaren een van mijn lievelingsstukken, zo niet hét ultieme muziekstuk wat ik ken: ‘Canto Ostinato’ van Simeon ten Holt.

Voor Simeon ten Holt, die net als ik jaren in Noord Holland heeft gewoond, was dit stuk voor 4 piano’s zijn terugkeer naar de tonaliteit. Daarvoor had hij zich jarenlang bezig gehouden met het componeren van seriële muziek. Composities die tot stand kwamen op basis van ingewikkelde rekensommen en die hij later zelf ‘koele en verstandelijke schrijftafelmuziek’ noemde. ‘Je moet jezelf eerst dood verklaren om jezelf daarna weer te herontdekken’, zei hij later over deze periode en over het tot stand komen van het stuk waar ik onmiskenbaar de sfeer van de Noord-Hollandse landschappen in terug hoor.

In de jaren 1973-1979 waarin hij min of meer stiekem aan dit tonale stuk werkte in Bergen NH, zetten ik als 10 jarig meisje de eerste stappen in mijn muzikale loopbaan door het nemen van pianolessen in Anna-Paulowna, een bloembollendorp in de kop van Noord-Holland waar werkelijk niets te beleven viel. Laat staan op cultureel gebied.

Hoewel ik in die tijd vooral klassiek piano studeerde, had ik thuis ook een boek met Beatles-liedjes die ik mee zong in stilte. Dit ging op een zo verinnerlijkte en geconcentreerde manier dat het voor mij geen verschil maakte met ‘echt zingen’. Ook al wist ik natuurlijk heus wel dat dit anders was. Ik zong van binnen. Ik vond het mooi. Jaren heb ik aan de piano op deze manier gezongen. Zonder daadwerkelijk geluid te maken met mijn stem. Zonder gehoord te zijn door de buitenwereld.

In Anna-Paulowna heerste alles behalve een zangcultuur en het nemen van zanglessen kwam in die tijd geen moment in mij op. De weg van die verinnerlijkte stille manier van zingen naar het worden van zangdocent is voor mij op organische manier verlopen. Het ‘zingen in stilte’ in de eerste jaren van mijn muzikale leven, is van wezenlijk belang geweest voor mijn verdere ontwikkeling.

Zo’n 30 jaar ben ik op dit moment werkzaam als zangdocent. Verschillende toonaangevende zangmethodieken hebben mij de afgelopen jaren een schat aan technisch inzicht en oefeningen gebracht. Dagelijks maak ik hier dankbaar gebruik van. Immers; hoe beter je je stem technisch beheerst, hoe groter het palet aan mogelijkheden je muzikaal-vocaal uit te drukken. Tot zover heel legitiem.

Wat ik echter niet wil vergeten en waar ik mijzelf als docent steeds aan herinner is het volgende: Aan het streven naar technische volmaaktheid gaat altijd iets anders – iets veel wezenlijkers – vooraf namelijk: ‘DE NOODZAAK TOT ZINGEN’.

Natuurlijk kun je als zanger technische volmaaktheid bereiken. Maar als dat het enige is wat je vocaal uitdrukt, als je dus eigenlijk zomaar wat zingt, is dit niet veel meer dan perfect klinkende noten op tekst. Daar is niets wezenlijks aan. En niet wezenlijk zijn is eigenlijk een doodzonde want wat geen wezen heeft is voor mij per definitie dood.

Canto Ostinato is het meest wezenlijke muziekstuk wat ik ken. Het vertegenwoordigt voor mij de volmaaktheid van de oorsprong. Het is bovendien een uiterst sensueel stuk waarbij ik als luisteraar vergeet waar ik vandaan kom en waar ik naartoe ga. Het is het beste het maar gewoon te ondergaan. Ik vind het tevens een geheimzinnig stuk wat zich niet laat vangen maar wat tegelijkertijd universeel en transparant is.

Het biedt je de mogelijkheid door je eigen stilte heen te vallen en daarachter de sleutel te vinden tot transformatie. En om daarin aangeraakt te worden door dat prachtige, wezenlijk moment waarop je voelt dat je jezelf moet uitdrukken.

Het wijst me de weg van buiten naar binnen en daarna weer van binnen naar buiten.
Om vanuit wezenlijkheid en oorspronkelijkheid de noodzaak te voelen mij stem te laten horen, de wereld toe te zingen, uit te barsten in gezang. En nogmaals, en nogmaals…..
Ik vind het dan ook geen toevalligheid dat de titel Canto Ostinato eigenlijk ‘Hardnekkig Gezang’ betekent.


Simeon ten Holt:
‘Het leven luistert naar wetten. Vrijheid is er nooit zomaar, in het wilde weg. Er moet altijd discipline zijn. Regels en vrijheid horen bij elkaar. Van vrijheid is sprake wanneer je jezelf, je eigen kunnen overstijgt. Vrijheid is een geheim verbond met jezelf. Je bent vrij, of niet. Het is een manier van leven. Waar het in mijn muziek om gaat is dat ze niet luistert naar wat ik wil maar naar wat ze zelf wil. Van belang is de vorm; het samenspel van de regels. Canto Ostinato is waarschijnlijk gegoten in een vorm die aansluiting heeft met andere mensen, met het universele. Het is niet persoonlijk maar overstijgt dit. Ik hoef geen gevoelens. Die zijn niks waard. Gevoelens kun je vandaag hebben en morgen niet. Gevoelens zijn vluchtig. Waar het om gaat zijn de dingen die blijven, die waarde hebben en voor iedereen geldig zijn.’

Copyright: Marga Zwirs

Marga Zwirs is zangdocent. Zij is eveneens oprichter en directeur van Zangschool Rotterdam. Ze werkt ruim 28 jaar met individuele leerlingen en met groepen volwassenen en kinderen. De visie van Rotterdam is; ‘Iedereen kan leren zingen’. Uniek in Rotterdam zijn de technieklessen waarin de werking van de zangstem op een heldere en inzichtelijke manier wordt uitgelegd en toegepast. Dit met als doel iedereen de vrijheid te geven te klinken zoals hij wil. Marga Zwirs is 'Certified Master Teacher' in de wetenschappelijk onderbouwde Amerikaanse zangmethodiek Estill Voice Training (EVT). Tevens is zij 'Universal Voice Master Teacher' bij het Universal Voice Institute in Amsterdam.

Website: www.zangschoolrotterdam.nl
Youtube:https://www.youtube.com/channel/UCLLrPcmDS3zE8mS9FVF0cLw
Estill Voice International: https://www.estillvoice.com/instructors/view/399
Facebook: https://www.facebook.com/Zangschool-Rotterdam-483442575036893/

 

Similar Articles

Top
X
- Enter Your Location -
- or -